Selama ini, kita selalu diajar bahawa pokok membekalkan oksigen kepada manusia. Sebab itulah kita digalakkan menanam pokok dan menjaga hutan. Tetapi tahukah anda, sebenarnya lautan juga memainkan peranan besar dalam menghasilkan oksigen yang kita sedut setiap hari?

Oksigen di bumi banyak dihasilkan melalui proses fotosintesis. Dalam proses ini, organisma menggunakan cahaya matahari, air dan karbon dioksida untuk menghasilkan tenaga serta membebaskan oksigen ke udara.

Di daratan, pokok, tumbuhan dan alga membantu menjalankan proses ini. Namun, di lautan pula, terdapat organisma kecil yang jarang kita fikirkan, iaitu fitoplankton.

Fitoplankton ialah organisma mikroskopik yang terapung di permukaan laut. Walaupun saiznya sangat kecil, jumlahnya yang banyak menjadikannya penyumbang penting kepada penghasilan oksigen global. Termasuklah alga dan bakteria fotosintetik tertentu, organisma marin dianggarkan menyumbang kira-kira separuh daripada penghasilan oksigen melalui fotosintesis setiap tahun.

Bayangkan, sesuatu yang tidak dapat kita lihat dengan mata kasar sebenarnya memainkan peranan besar dalam menyokong kehidupan di bumi.

Namun, ada satu perkara yang perlu difahami. Ini tidak bermaksud separuh daripada oksigen yang berada dalam atmosfera kita pada hari ini datang terus daripada lautan. Kebanyakan oksigen yang dihasilkan oleh tumbuhan dan organisma marin digunakan semula melalui proses pernafasan, pereputan dan tindak balas semula jadi yang lain.

Oksigen yang terkumpul dalam atmosfera pula terbentuk melalui proses geologi yang berlaku selama tempoh yang sangat panjang, termasuk sejak organisma fotosintetik mula mengubah keadaan atmosfera bumi berbilion tahun dahulu.

Jadi, apabila kita bercakap tentang oksigen, sebenarnya kita sedang bercakap tentang satu sistem kehidupan yang saling berkait. Hutan, tumbuhan, lautan dan organisma kecil semuanya mempunyai peranan tersendiri.

Sebab itulah usaha menjaga alam sekitar tidak boleh tertumpu kepada penanaman pokok semata-mata. Pencemaran laut, kemusnahan hutan dan perubahan iklim juga boleh mengganggu keseimbangan ekosistem yang menyokong kehidupan.

Kadang-kadang kita terlalu sibuk mencari perkara besar sehingga terlupa bahawa kehidupan manusia turut bergantung pada organisma kecil yang tidak pernah kita sedari kewujudannya.

Oksigen yang kita sedut setiap hari bukan sekadar hadiah daripada pokok di halaman rumah. Ia adalah hasil daripada sistem alam yang kompleks dan telah berkembang selama berbilion tahun.

Persoalannya, kalau alam memainkan peranan sebesar ini untuk memastikan manusia terus hidup, sudahkah kita benar-benar menjaganya?