Satu video siaran langsung TikTok yang berlangsung beberapa saat sahaja telah membawa dua insan muda ke tiang hukuman di khalayak ramai. Kes ini bukan sahaja jadi bualan hangat di Indonesia, malah turut mencetuskan perbincangan sengit dalam kalangan netizen Malaysia sejak beberapa minggu lalu.

Sepasang kekasih berusia 22 dan 25 tahun di Banda Aceh dikenakan hukuman 21 sebatan rotan seorang, disaksikan kira-kira 100 orang di sebuah taman awam. Punca hukuman ini bermula daripada rakaman siaran langsung TikTok pada 27 Februari, di mana pasangan itu dilihat bercium ketika berada dalam kereta. Video tersebut tular di media sosial dan mencetuskan aduan orang ramai kepada pihak berkuasa. Mereka ditahan pada April, dan kes dibicarakan di Mahkamah Syariah Aceh yang mendapati mereka melanggar undang-undang moral Islam setempat, dikenali sebagai Qanun Jinayat.

Aceh merupakan satu-satunya wilayah di Indonesia yang diberi autonomi khas untuk melaksanakan undang-undang syariah sepenuhnya, hasil daripada perjanjian damai dengan kerajaan pusat pada 2006. Di bawah undang-undang ini, sebarang keintiman fizikal seperti bercium, berpelukan, atau bersentuhan antara lelaki dan wanita yang bukan pasangan sah adalah dilarang sepenuhnya. Ketua Polis Syariah Banda Aceh turut mendedahkan pihaknya kini mempunyai pasukan khas yang secara rutin memantau aktiviti media sosial sebagai langkah pencegahan dan penguatkuasaan.

Yang buat kes ini lebih menggemparkan berbanding kes sebelumnya, sesetengah penonton yang hadir dilaporkan menggesa pegawai pelaksana hukuman supaya menyebat dengan lebih kuat, satu tindak balas yang turut mencetuskan kritikan daripada pihak hak asasi manusia. Sebuah pertubuhan hak asasi antarabangsa menyifatkan kes ini sebagai bukti undang-undang tersebut kini turut menyasarkan ekspresi peribadi dalam ruang digital, dan menyeru kerajaan Indonesia menghentikan amalan hukuman sebat sepenuhnya, dengan alasan ia tiada tempat dalam masyarakat yang adil dan berperikemanusiaan.

Reaksi netizen Malaysia terhadap kes ini agak berpecah. Sebahagian melihatnya sebagai peringatan penting tentang bahaya berkongsi kandungan peribadi secara terbuka di media sosial, tanpa sedar tindakan sekejap boleh membawa akibat undang-undang yang serius, terutamanya di wilayah dengan sistem perundangan yang berbeza. Bagi mereka, isu utama bukan sekadar hukuman itu sendiri, tetapi pengajaran tentang jejak digital yang tidak boleh dipadam sepenuhnya sebaik sesuatu video tular.

Sebahagian lain pula mempersoalkan kesesuaian hukuman fizikal di khalayak ramai untuk kesalahan berbentuk moral seperti ini, lebih-lebih lagi apabila turut membabitkan sorakan penonton yang seolah-olah menjadikan hukuman itu sebagai tontonan awam. Golongan ini berpendapat pendekatan sebegini lebih menyerupai hukuman awam zaman silam berbanding sistem keadilan yang menghormati maruah individu, walaupun bagi kesalahan yang disahkan bertentangan dengan syariat.

Terlepas daripada pendirian masing-masing, kes ini membuka perbincangan yang lebih luas tentang batas antara ruang peribadi dan ruang awam di era media sosial, serta bagaimana norma undang-undang tempatan boleh sangat berbeza dari satu wilayah ke wilayah lain, walaupun dalam negara jiran yang serumpun dengan Malaysia.