Kalau tengok Indonesia, gunung berapi seperti Merapi, Semeru dan Anak Krakatau sudah menjadi sebahagian daripada landskap negara itu. Malaysia pula mempunyai banyak gunung, tetapi hampir tiada gunung berapi aktif.

Kenapa?

Jawapannya berkait rapat dengan kedudukan Malaysia dalam sejarah pergerakan plat tektonik.

Gunung berapi biasanya terbentuk di kawasan yang mempunyai aktiviti tektonik aktif, terutama apabila plat bumi bertembung dan satu plat menyusup ke bawah plat yang lain. Proses ini boleh menghasilkan magma yang naik ke permukaan dan membentuk gunung berapi.

Indonesia pula terletak di kawasan pertemuan beberapa plat tektonik yang sangat aktif. Sebab itulah negara tersebut mempunyai rangkaian gunung berapi yang panjang.

Malaysia berada dalam keadaan yang berbeza. Semenanjung Malaysia terletak jauh daripada zon subduksi utama yang menghasilkan gunung berapi aktif. Sabah dan Sarawak pula mempunyai sejarah tektonik yang lebih kompleks, tetapi tidak mempunyai rangkaian gunung berapi aktif seperti Indonesia.

Namun, jangan fikir bumi Malaysia sentiasa tenang.

Sebenarnya, sejarah geologi Malaysia sangat menarik.

Sebahagian kawasan Malaysia pada suatu ketika dahulu berada di bawah laut. Buktinya dapat dilihat melalui batuan sedimen, batu kapur dan fosil yang terbentuk daripada persekitaran laut purba. Maksudnya, tempat yang kita pijak hari ini mungkin pernah menjadi dasar laut berjuta-juta tahun dahulu.

Malaysia juga mempunyai bukti aktiviti magma dan gunung berapi purba. Di beberapa kawasan, termasuk Sabah, terdapat batuan gunung berapi dan batuan igneus yang terbentuk daripada proses berkaitan magma.

Jadi Malaysia bukanlah negara yang langsung tidak pernah mengalami aktiviti gunung berapi.

Cuma gunung berapi aktif bukan sebahagian daripada keadaan geologi Malaysia pada masa kini.

Pergerakan plat juga membentuk pelbagai struktur bumi di negara kita. Sabah khususnya mempunyai sejarah tektonik yang kompleks, sebab itu kawasan tersebut mempunyai kepelbagaian batuan yang luar biasa.

Dan gunung yang kita lihat hari ini pula bukanlah bentuk yang kekal sejak berjuta-juta tahun dahulu.

Hujan, sungai, angin dan hakisan perlahan-lahan mengubah permukaan bumi. Gunung terbentuk, kemudian terhakis sedikit demi sedikit sehingga menghasilkan bentuk muka bumi yang kita lihat sekarang.

Jadi, bila kita melihat Gunung Kinabalu, Banjaran Titiwangsa atau bukit batu kapur, kita sebenarnya sedang melihat hasil perjalanan bumi yang sangat panjang.

Malaysia mungkin tidak mempunyai gunung berapi aktif.

Tetapi jauh lebih menarik, negara kita mempunyai rekod bahawa bumi ini pernah berubah, laut pernah menutupi daratan dan magma pernah memainkan peranannya.

Bumi Malaysia nampak tenang hari ini.

Tetapi batu-batunya menyimpan cerita ratusan juta tahun yang lalu.